راه‌كارهايي براي افزايش تمركز هنگام درس خواندن

آقا من اصلاً تمركز ندارم. خيلي وقت‌ها، تصميم مي‌گيرم كه مثل يك پسر خوب، بشينم، درس بخونم اما نميشه. همش حواسم پرت مي‌شه. گاهي اوقات، دوست دارم، دستم را فرو كنم توي مخم و اين همه فكر الكي و جورواجوري كه حين مطالعه به ذهنم خطور مي‌كند را بيرون بكشم.

اين درست است كه اكثر افراد دوست دارند در مواقعي كه مطلبي را مطالعه مي‌كنند، جاي مناسب و راحتي داشته باشند. برخي افراد اين گونه نيستند و در مترو، اتوبوس و تاكسي و حتي حاشيه‌ی خيابان نيز به راحتي روي مطلب يا موضوع مورد نظرشان تمركز مي‌كنند. اما به راستي، چرا برخي مي‌توانند تمركز حواس داشته باشند و برخي ديگر از آن بي‌بهره‌اند؟

چند نكته:

 ■ تمركز حواس هر انسان، سلامتي نسبي است. گاهي خوب و گاهي بد است. بنابراين، ممكن است به هر دليلي، گاهي اوقات، تمركزتان پايين بيايد.

 

 ■ حواس پرتي، كاملاً طبيعي است و براي هر كسي به وجود مي‌آيد. بنابراين، وقتي حواس‌تان پرت مي‌شود، سرتان را به ديوار نكوبيد و خونسرد باشيد.

 ■ يك اصل روان‌شناسي است به نام تخليه‌ی ذهني؛ يعني هر چه ذهن از خيلي از افكار، تصاوير و صداهاي نامربوط، خالي‌تر باشد، راحت‌تر مي‌توانید در آن، اعداد و ارقام و تعاريف را وارد و جاسازي كنید. به معناي ديگر، هر كس كه بنده‌ی بهتري باشد، ذهن متمركزتري هم دارد!

 ■ عادت‌هاي خوب، به تدريج جايگزين عادت‌هاي بد مي‌شوند؛ لذا به دنبال اين نباشيد كه با يكي دو بار استفاده از اين روش‌ها، در تمركز حواس‌تان متحول شويد. چنانچه سه هفته‌ی مستمر اين روش‌ها را به كار بگيريد، مي‌توانيد شاهد نقاط مثبتي در تمركز حواس‌تان باشيد.

 1- گفتگوي دروني (حواست را جمع كن)

 اين شيوه ممكن است ظاهراً ساده به نظر بيايد، ولي در عين حال، بسيار مؤثر است. وقتي كه حواس‌تان پرت مي‌شود و ذهن‌تان سرگردان است، مرتب به خودتان هشدار دهيد كه "حواست را جمع كن". شما بايد بتوانيد، فرمان ذهن‌تان را در دست خودتان قرار دهيد. نگذاريد كه ذهن‌تان همچون تكه چوبي در دريايي، متلاطم باشد. به محض اينكه حواس‌تان پرت شد، با خونسردي به خودتان بگوييد:

((حواست را جمع كن، اينجا باش، الآن زمان اين فكرها نيست.))

 2- روش عنكبوتي:

 اگر شما تار عنكبوتي را تحريك كنيد، تار تكان مي‌خورد. عنكبوت نسبت به جنبش تار، از خود واكنش نشان داده و مي‌خواهد علت حركت را بيابد. ولي وقتي اين عمل، چندين بار تكرار شود، خواهيد ديد كه عنكبوت، ديگر نسبت به حركت تار، هيچ عكس‌العملي از خود نشان نمي‌دهد و متوجه مي‌شود كه حشره‌اي به دام او نيفتاده است.

اين روش را ياد گرفته و ذهن خود را پرورش دهيد و در برابر حواس‌پرتي، تسليم نشويد. شما بايد تمركزتان را بر روي هدفي كه در ذهن داريد، حفظ كنيد. از قبل با خود وعده كنيد كه اگر سر و صدايي آمد و كسي رفت و آمدي كرد، من حواسم را پرت نمي‌كنم. به قول معروف، توپ هم بزنند، من حواسم پرت نمي‌شود. در حين مطالعه، به وعده‌ی خود، پايبند باشيد و نسبت به افكار مزاحم، بي‌تفاوت باشيد.

 3- بارش فكري با نوشتن و زمان دادن:

 اگر افكار مزاحم، ول‌كن شما نيستند، با نوشتن آن افكار بر روي كاغذ مي‌توانيد، هيجان منفي آن فكر را كم كنيد و با نوشتن آن، گويي كه آن را از ذهن خود خارج كرده و به كاغذ مي‌باريدش. اين روش، بسيار سودمند است؛ به خصوص زماني كه در طول روز، زمان ويژه‌اي را به فكر كردن درباره‌ی مسائلي كه به ذهن شما خطور مي‌كند و تمركزتان را به هم مي‌زند، اختصاص دهيد. به طور مثال: چند دقيقه‌اي از بعد‌از‌ظهر، زماني است كه شما مي‌توانيد به اين افكار بپردازيد. هنگامي كه اين افكار مزاحم در طول روز به ذهن شما خطور كرد و باعث نگراني شما شد، به ياد بياوريد كه زمان ويژه‌اي را براي آن‌ها در نظر گرفته‌ايد و اجازه دهيد كه از ذهن شما خارج شوند. كساني كه از اين روش استفاده كرده‌اند، توانسته‌اند، 30% از افكار مزاحم را در طول 4 هفته در خود كاهش دهند و اين تغيير بزرگي است.

 4- يادداشت‌برداري:

 براي بسياري از دانش‌آموزان پيش آمده كه هنگام مطالعه‌ی دروس عمومي، حواس‌پرتي‌شان، بيش‌تر مي‌شود. علت در يادداشت نكردن است. هميشه حين مطالعه از قلم و نوشتن استفاده كنيد. حتي به صورت چك‌نويس‌وار هم كه شده، هر آنچه را ياد مي‌گيريد، در جايي ثبت كنيد. نوشتن، حافظه حركتي شما را فعال مي‌كند، از وسواس ذهني و دوباره‌خواني مي‌كاهد و در كل، حواس شما را جمع‌تر مي‌كند.