امنیت در خانواده

 چگونه می‌توانید، برگشت کودکتان را به خانه، با اوج آرامش همراه کنید؟

کلید آرامش کودک، در این مبحث قصد ما این است که درب خانۀ شما، برای کودکتان دروازۀ آرامش شود. یعنی کودکی که از هفت صبح به مدرسه رفته و تا ظهر و یا بعد ازظهردر آنجا بوده و در طول این مدت انیفرم مدرسه پوشیده بوده و کفش به پا داشته و خسته از نشستن سر کلاس است و، کلی همهمه و شلوغی و تنش‌هایی مختلفی که در آنجا داشته وقتی به خانه می‌رسد، باید تمام آن‌ها فروکش کند. در دلش بگوید بالاخره تمام شد اینجا همه چی آرامش‌بخش است

برای درک هر چه بهتر این موضوع، لازم است اشاره‌ای به نظریه «شرطی‌سازی» بکنیم: «یادگیری از طریق پیوند‌دادن محرک خنثی، با محرکی معنادار، و کسب توانایی فراخوانی پاسخ مشابه.» مثال: پدری فرزندش را برای قدم‌زدن بیرون می‌برد بچه دستش را دراز می‌کند تا گلی صورتی را بچیند، اما زنبوری که روی گل نشسته، او را نیش میزند. روز بعد مادرش چند گل صورتی می‌آورد تا بچه بو کند او به محض دیدن گل صورتی زیر گریه می‌زند.ایوان پترویچ پاولفدر، در این زمینه آزمایشاتی کرد، او پودر گوشت را در دهان سگ می‌ریخت و این کار باعث ترشح بزاق در دهان سگ می‌شد. پاولف متوجه شد پودر گوشت تنها محرکی نیست که موجب ترشح بزاق سگ می‌شود. سگ در پاسخ به دیگر محرک‌های همراه شده با غذا، مثل دیدن ظرف غذا، دیدن شخصی که برایش غذا میآورد و صدای بسته شدن در اتاق هنگامی که غذا را می‌آوردندسبب ترشح بزاقسگ می‌شود. پاولف متوجه شد تداعی این منظره‌ها و صداها و غذا در سگ، نوع مهمی از یادگیری است .او نظریه‌ای را بیان کرد به نام «شرطی‌کردن» و معنی آن این است که یک علامت، باعث انجام یک عمل، از سوی ارگانیسم یاحیوان یا انسان بشود. مثلا زمان‌هایی که می‌خواهیم به حیوانی غذا بدهیم سوت می‌زنیم و یا زنگ را به صدا در می‌آوریم و بعد غذا می‌دهیم. پس از چندین بار که سوت زده می‌شود یا زنگی به صدا در می‌آید حیوان واکنش نشان می‌دهند و این نوعی یادگیری است و آن محرک‌های صوتی را عامل شرطی یا محرک شرطی می‌نامند .در انسان‌ها هم این اتفاق می‌افتد، مثلاً روشن‌شدن چراغ آسانسور به معنی آمدن آسانسور و واکنش ما حرکت برای باز‌کردن درب آسانسور است. مثال بعدی نور رعد‌وبرق که ما را بلافاصله برای شنیدن صدای رعد آماده می‌کند. شرطی‌شدن می‌تواند منفی و یا مثبت باشد. مثلاً وقتی پدر یا مادری به کودک نگاه اخمو می‌کند او متوجه اشتباهی که مرتکب شده است می‌شود و شاید احتمال تنبیه‌شدن را نیز به خودش می‌دهد و این یک شرطی‌شدن منفی است .اما در اینجا شرطی‌شدن نوع مثبت مدنظر ماست. درست این است که بدین صورت عمل نمایید. فرزندتان وقتی از راه رسید با خوشحالی به او سلام کنید و در آغوشش گرفته و او را ببوسید. خوش‌آمدگویی کرده و جملات محبت‌امیزبگویید مثل دلم خیلی برایت تنگ شده بود عزیزم، خوش‌آمدی و او را به داخل اتاق راهنمایی کرده واجازه دهید حداقل تا نیم ساعت هیچ صحبتی در مورد مدرسه و کارهایی که انجام داده نشود.

 

مجید خالقی متخصص روانشناسی | فریبرز معینی روانشناس بالینی